68 Çekoslovakya Olayları



Prag 1968: Sosyalist hareketin büyük dönemeci



Çekoslovakya işgaliyle kümelenme, artık uluslararası alandaki ideolojik teorik ve stratejik tartışmalara da tamamen açılmış olarak birbiri içinden koparak durmaksızın çoğalan günümüzdeki Türkiye sol/sosyalist hareketinin çok parçalı ve çok merkezli yapısının başlıca çıkış kaynağını oluşturacaktı.




“İşgal, Türkiye solu için doğrudan belirleyici olmamıştı”



İlkay Demir, Çekoslovakya işgalinin 68 öğrenci gençliği için "bir vicdan sorunu" olduğunu söylerken, iç sorunlar yaşayan Türkiye solu için işgal etrafındaki tartışmaların o kadar da belirleyici olmadığını belirtti.




"Sovyetler’in ikili karakteri vardı: Bürokratik yanı devrimci değildi"



Sovyetlerin bürokratik tavrı karşı devrimciydi ama devlet yapısı kapitalistlerle karşılaştırıldığında ilericiydi. Çekoslovakya işgali öncesinde Doğu Avrupa’da,1951 Doğu Almanya,1956 Macaristan ve sonrasında  1980’de Polonya aynı durumla karşılaştı.




1968 Çekoslavakya işgali tanığı anlatıyor: Prag Baharı ezildi



İşgalin ilk günlerindeki çaresizliğimizi hatırlıyorum. Geleceğim yok olmuş gibi hissetmiştim. Ama tabi ki umut en son kaybolan şey, bir şekilde siyasi liderlerimizin -bir kısmı kaçırılmış bazıları da Moskova’ya götürülmüştü- Ruslardan kurtulabileceğini düşünüyorduk.




Sarısözen: Prag'ın işgalini meşru bir müdahale olarak görüyorduk



Veysi Sarısözen Çekoslovakya işgalini sosyalizmden sapmaya karşı meşru bir mücadele olarak gördüklerini söylüyor. Bugün ise "doğru muydu yanlış mıydı?" tartışmalarını anlamsız buluyor: "Çünkü o dönemde dünya iki kutupluydu ve iki kutuplu dünyaya özgü politik ve askeri yasalar yürürlükteydi."




40 yıl önce Sovyet tankları Çekoslovakya'daydı - Tayfun Mater



Çekoslovakya 1968’e ÇKP MK ve Politbürosunun süregelen toplantıları ile girdi ve 5 Ocak 1968’de ÇKP lideri Novotny istifaya zorlanarak yerine Slovakya’dan Dubçek ÇKP 1.sekreterliğine seçildi. Prag Baharı’na giden yol açılmıştı.




"Bütün sol irkildi, ya Sovyetlere ya ABD'ye inanacaktık"



Türkiye solunda fikir ayrılıklarına neden olan Çekoslovakya işgalinin 40. yılında sorduk. Yazar Necmiye Alpay “Epey tereddüt ettiğimi söylemek isterim” derken yayıncı Ragıp Zarakolu başından beri işgale karşı olduğunu söyledi.




"Çekoslovakya'daki reform sosyalizm değildi; işgali destekledik"



Demir Küçükaydın, geçmişte Çekoslovakya işgaline karşı çıkarken Sovyetler Birliği'ndeki yanlış politikalarla özdeşleşmemeye çalışan bir siyaseti benimsemiş. Bu tutumunu bugün de savunuyor.




“Çekoslovakya’nın 12 Eylül’ü bizzat Sovyet tanklarıyla yapıldı”



Ümit Fırat anlatıyor: Biz Doğulu gençler Kürt sosyalistler olarak Aybar'la tavır aldık. İşgali ulusların kendi kaderlerini tayin hakkının zedelenmesi olarak görüyorduk. Şimdi ise Çekoslovakya’da zaman kaybının yaşandığını, pek çok aydının mağdur olduğunu düşünüyorum.


İçeriği paylaş